Sitsen inspireren jullie!

Speciaal voor het sitsenproject ´De Hollandse Tuin 2.0´wordt een serie blogverhalen geschreven door verschillende quilters. Allerlei onderwerpen passeren de revue.

Het kan gaan over geschikte boeken met patronen of juist over één patroon. Er wordt geschreven over praktische tips bij het werken met deze bijzondere stoffen. Allemaal verhalen die je op weg kunnen helpen tijdens het werken aan dit sitsenproject ´De Hollands Tuin 2.0`.

Dit keer beschrijven we vanuit commissie traditioneel allerlei mogelijkheden.

Historie van de sits

Welk boek je ook pakt over historische Nederlandse quilts, ´T is al beddegoet van An Moonen of Uitgeslapen van Jantje Kupers-de Roo, ze staan vol prachtige quilts. Van de oudst bekende Nederlandse quilt tot quilts die met oude stoffen zijn gemaakt.

De allereerste sitsen werden op de stof geschilderd. Soms als men wist dat de stof voor een rok bestemd was in een randmotief en hogerop een strooimotief. De sits was daardoor zo kostbaar dat deze niet voor iedereen betaalbaar was. Maar ook daar vond men iets op. Door de motiefjes uit te knippen en te appliqueren op een effen stof kon men het doen lijken alsof het een echte sits was. De broderie perse werd heel precies en effectief toegepast.

Dat is natuurlijk ook een mogelijkheid voor jullie om toe te passen. Een randenmotief en/of een strooimotief combineren in broderie perse en patchwork.

De zuinige manier van omgaan met stof, uit noodzaak geboren, wordt ook duidelijk als je de soorten quilts wat beter bekijkt. Er is veel mogelijk met jouw halve meter sits in dit project. Kies dat wat bij jou past én bij jouw halve meter sitsen.

Verschillende mogelijkheden

Werken met een middenstuk

In de ‘Middachten-quilt’ n.a.v. Corry Rohde Leenders (zie foto), de ‘Cannenburg-quilt’ en menig ander historische quilt werd gewerkt rondom een middenstuk. Dit middenstuk kan bestaan uit een afbeelding in applicatie van een huis met tuin of een bloemenvaas in broderie perse. Hollandser kan bijna niet!

Of werk met een heel bijzonder middenstuk, een palampore, zoals ‘de quilt met palampore, Patchwork quilt, The Netherlands, Gelderland, around 1800-1810 uit A History of Dutch Quilts van An Moonen laat zien.

Een palampore is een handgeschilderde of bedrukte Indiase katoenen doek, oorspronkelijk bedoeld als beddeken of wandkleed voor de exportmarkt, met name in Europa en Zuidoost-Azië tijdens de 17e en 18e eeuw. Ze worden gekenmerkt door een centrale ‘levensboom’ of boom met fruit en vogels, omringd door bloemen, dieren en een decoratieve rand. De naam komt van het Hindi woord palangposh, wat ‘beddeken’ betekent.

De levensboom zien we ook in borduurwerk. De stamboom met initialen van iedereen uit de familie in de vorm van een boom met takken of een scheepje met zeilen. Wil je werken met een  middenstuk passend bij jouw halve meter sits dan kun je dus ook gebruik maken van borduurwerk. Of een foto op stof of van Zaanlands stikwerk of …..

Een medallion quilt

Een medallionquilt of randenquilt vanuit driehoek/vierkant/rechthoek rondom een middenstuk is ook een optie. Het formaat van het middenstuk kan heel klein zijn, een bloem in een kader is al voldoende om als centrum te gebruiken. De randen kunnen ook bestaan uit een combinatie van applicatie en broderie perse. Het gaat erom dat je jouw halve meter sits combineert met stoffen en technieken van nu. Zo dat je jouw versie van de Hollandse tuin ziet ontstaan.

Werken met één vorm

Je kunt alleen een driehoek gebruiken waarbij je licht tegen donker plaatst. De oud Hollandse quilt in het bezit van het Quiltersgilde is geheel gebaseerd op de driehoek zoals te zien is op de foto in het midden.

De hexagoon levert mogelijkheden in ‘Grandmothers Flower Garden’ maar ook in ‘MilliFiori’.

De clamshell is goed te verwerken rondom een middenstuk zoals de quilt links van de oud Hollandse quilt.  De quilt gemaakt door Jeanne van de Bekerom bevat een palampore.

Gebruik bijzondere technieken

Gebruik voor de stof die jij gekozen hebt de Caleidoscoop techniek, Stack-a-Wack, vouw(origami)patchwork, of combineer randen en vormen met appliqueren en broderie perse zoals Akka Philips heeft gedaan jn de quilt rechts van de oud Hollandse quilt (zie foto).

Ook is het heel goed mogelijk om de sits te combineren met allerlei verschillende soorten stof, passend in kleur. De verschillende stroken naast of op elkaar te leggen en dan te versnijden ontstaat een bijzonder beeld. Er zijn verschillende snijtechnieken die daardoor nieuwe patronen laten ontstaan. Denk aan one-block-wonder of seminole patchwork.

De kleur

Jouw sits heeft een heel specifieke kleur. Kijk eerst bij de stoffen die je zelf hebt. Je hebt dan enkele keuzes. Je kunt in dezelfde kleuren gaan werken. Je versterkt de hoofdkleur door een nog fellere versie van de hoofdkleur toe te voegen. Of je zoekt het in de kleuraccenten. Zit er in je blauwe sits een spikkeltje zacht oranje of crème, zoek daar dan meer van.

Werken in 3D

Voor het werken in 3D is het erg leuk om eens in het Streekdrachtenboek te kijken. Diverse gebruiksvoorwerpen, tasjes, popjes kunnen ideeën opleveren om te werken in 3D. Een chatelaine, gedragen aan de rok is zo’n gebruiksvoorwerp. Of een popje of een kistje met dierbare textielkaarten allen geënt op jouw halve meter sitsen.

• Het Streekdrachtenboek, Adriana Brunsting, cultureel antropoloog en oud-conservator Zuiderzeemuseum en Hanneke van Zuthem, kunsthistorica en conservator Nederlands Openlucht Museum uitgave van het Openluchtmuseum Arnhem, 2007 Uitgeverij Waanders Zwolle. ISBN 9040082693 ISBN-139789040082696 NUR 521

Kijk in de Quiltnieuws van december 2025. Daarin stonden twee artikelen over leporello’s of herinneringsboeken die je mogelijk ook kunnen inspireren om in 3D te werken.

Een concertina is een boek met een harde voor- en achterkant en daarin één lange in harmonica gevouwen pagina. Het verhaal is uitgevouwen opeenvolgend. Bij het omslaan van de pagina’s is elke pagina een tafereel op zich. In elke pagina zit een extra laagje waarachter een extra vorm gestopt kan worden die je tevoorschijn kunt toveren. Denk aan 3D kleuterboekjes waarin pop-up stukjes zitten. Dit is ook in textielvorm te maken binnen 35cm x 35cm x 35 cm.

Samen met jongeren

Jongeren mogen zich richten op ‘Mijn Droomtuin’. Daarbij is het gebruik van de sits niet verplicht. Belangrijk is dat zij met textiel werken en zo hun eigen invulling  aan ‘Mijn Droomtuin’ geven. Naast de ideeën die bij 3D werken zijn beschreven kun je ook denken aan sprookjes, een doolhofpatroon of tuinontwerp vanuit vierkantjes of een bloemenfoto in pixels verwerken.

Een tekening omzetten in een patroon een uitdaging voor de jongere om zelf te doen. Blokjes op rekenblaadjes intekenen uit verveling komt nu misschien niet meer zoveel voor in deze computertijd. Maar het is wel een handig middel om een ontwerp uit te werken. Met patroontekenpapier met centimeteraanduiding kun je de tekeningen zelf vergroten zonder computer.

Inspiratie krijg je door van alles over sitsen te bekijken en te lezen. Heb je vragen over deze blog stel ze gerust via sitsenproject@quiltersgilde.nl