Een bijzondere kennismaking

tijdens het Textielfestival 2026 met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het RCE

Geschreven door Joke van de Kracht. Foto’s: Ineke Schotanus.

Tijdens het Textiel Festival 2026 werd er op 22 mei 2026 een Textiel Erfgoed Symposium: Metingen, Materialen en Makers georganiseerd in het Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het RCE, Smallepad 5, 3811 MG in Amersfoort.

Minisymposium Textielfestival

Via voorinschrijving had ik een plekje bemachtigd. Heel nieuwsgierig was ik naar wat het RCE mij kon vertellen over textiel en erfgoed. Ik ontmoette er Ineke Schotanus, redactielid van Quiltnieuws. En we besloten onze informatie te bundelen in een drietal blogs. Tijdens het Symposium kregen we zoveel waardevolle en bijzondere informatie. Die willen we graag delen met jullie.

Ontvangst met demonstratie Laboratoriumapparatuur

De ochtend begon met een vriendelijke ontvangst met koffie en elkaar ontmoeten. Je kon rustig kijken naar demonstraties van apparaten waarmee materialen werden getest. De uitleg en het bekijken kwam in de lezing van Art Proaño Gaibor later die ochtend van pas.

Demonstratie in gang met uitleg van metingen vezels

Opening Symposium

Pieternel Hol opende namens de organisatie van het Textielfestival dit Symposium en gaf het woord aan Dorian Meijnen.

Lezing´Back to the Future´

Dorian Meijnen, conservator kunstcollectie van het RCE, gaf een lezing´Back to the Future´.

Lezing Dorian Meijnen

De collectie in Depot

Zij vertelde over de collectie waar het RCE zorg voor draagt. Vanaf de jaren´30 van de vorig eeuw is deze opgebouwd tot een omvangrijke collectie van 950 stukken toegepaste kunst. 450 objecten behoren tot de moderne textielkunst, vanaf de jaren ’40. Vanaf 1992 beschikt het RCE niet meer over een aankoopbudget en is men vanaf dan afhankelijk van schenkingen. Dorian vertelt dat dit deel van de collectie de laatste jaren zeer in opkomst is en populair voor uitleningen. Uitleningen worden in principe alleen gedaan als het voor publiek toegankelijk is. In de praktijk gaat het dus vooral naar musea en exposities.
In de beginjaren bestond de verzameling vooral uit werken van mannelijke kunstenaars en-of ontwerpers, zoals werk van Piet Donk van ‘t Paapje.

Piet Donk van´t Paapje

Alhoewel het werk van mannen in het begin de verzameling van het RCE domineerde ontstond er langzamerhand een verschuiving naar werk van vrouwen. O.a. het werk van Josje Smit uit 1960 zorgde voor deze verschuiving.

Werk Josje Smit 1960

´Huisvrouwenkunst´, ´Nijverheidskunst´ werd het wel genoemd. Eind jaren ´60 zette deze omslag door. Niet het gebruiken van de stof om te kleden zelf, maar komposities maken met dat wat de stof oproept werd prioriteit. Het functionele van het werken met stof werd losgelaten.
Stofexperimenten, het kijken naar wat doen structuur en ritme en het werken met de eigenschappen van de stoffen worden ontwikkeld en toegepast. Menging van nieuwe materialen en nieuwe combinaties werden onderzocht. Sisal, waslijn, plastics doen hun intrede.
Het RCE onderzoekt en herstelt nu deze werken. Dat levert ook weer nieuwe kennis op. Vriesschade aan een werk leerde dat niet alles hersteld kan worden. Door schadeonderzoek ontdekt men mogelijkheden voor hersteloperaties.

De Beeldbankcollectie en Erfgoedbibliotheek

Het RCE heeft een online catalogus, een beeldbankcollectie Nederland.  Rekening houdend met auteursrecht wil men zoveel mogelijk beelden voor iedereen beschikbaar stellen. Vragen over deze Beeldbank kunnen gesteld worden aan: de coördinator beeldmateriaal: beeldbank@cultureelerfgoed.nl of via de bibliotheek van de RCE: bibliotheek@cultureelerfgoed.nl

We kwamen tot de ontdekking dat het RCE beschikt over de grootste erfgoedbibliotheek van Nederland, en informatie bevat over vier domeinen: roerend erfgoed, archeologie, monumenten en cultuurlandschap.

De 4 domeinen binnen het RCE(0068)

Na haar lezing gaf Dorian Meijnen het woord aan Art Proaño Gaibor. Art is materialen- onderzoeker van het Rijkserfgoed Laboratorium dat een onderdeel uitmaakt van de het RCE. Over zijn werk gaf hij een interessante lezing waarover meer in deel 2: Een kijkje in het Rijks Erfgoed Laboratorium.