Een verhaal vertellen

Dit blogbericht is geschreven door Liesbeth Wessels,

In een leporello (een harmonica boekje) kun je heel mooi een verhaal vertellen. Hier mijn verhaal in textiel.

“Iedere bril een tweede blik”

Mijn No Waste project is het doorgeven van gebruikte brillen aan mensen in Marokko. Zij hebben vaak geen gelegenheid, noch geld voor een oogarts of een bezoek aan de brillenwinkel. Die ook alleen in de grote steden zijn te vinden.
Dit keer (2026) kregen de brillen van D…..een tweede kans. In de leporello zie je mijn reisverhaal met de brillen.

Laten we maar in het verhaal van de 12 bladzijdes duiken. We bekijken steeds 2 bladzijdes.

Een tweede blik kijkt door deze bril en ziet ineens meer van de omgeving.
Een typisch oude stad in de buurt van Tata.

De bril(len) van D….  zijn aan ons toevertrouwd. Soms duurt het even voordat mensen brillen van overleden kinderen los kunnen laten en aan ons toevertrouwen. Dat was ook het geval met de brillen van D…..
We hebben er een goede bestemming voor gevonden.
We waren uitgenodigd bij een groep vrouwen bij iemand thuis. Het ging om een aantal oudere vrouwen, die niet bij ons op de camping konden komen. Met de fiets en achterop de brommer gingen wij op weg.

We werden hartelijk ontvangen met thee en koekjes. Eerst even wat informatie uitwisselen: wie zijn we, hoeveel kinderen hebben we (heel belangrijk). Ik zie geborduurde kleedjes liggen en spreek mijn waardering daarover uit. Ja ik ben ook een handwerkster. Het brillen passen kan beginnen. Het leek wel een tupperwareparty maar dan met brillen.
Een oudere mevrouw (blind aan 1 oog; slechtziend met het andere oog) was heel blij met een van haar brillen. Zo blij dat ze het toestond dat we een foto van haar maakten. (en dat is voor vrouwen echt uitzonderlijk, zeker in de streek waar we waren; diep in Marokko). Ze schikt haar doek en kleding; en keurt daarna de foto goed. Respect voor de dames die het toestaan, waar het volgens hun geloof verboden is afbeeldingen te maken.

In de winter van 2024-2025 hadden we ook een bril met een missie bij ons. Het is de bril van Isabelle; een meisje van 16 die aan de ziekte van Leigh overleed. Het is een ongeneeslijke metabole ziekte waarvoor  Serious Request met het Glazen Huis in 2024  een speciale inzameling deed.

De moeder van Isabelle (Judith) heeft via vrienden de bril aan ons meegegeven. Het ondanks haar ongeneeslijke ziekte positieve denken van Isabelle  zou kunnen voortleven door de bril te geven aan een meisje in Marokko. Een geweldig bewonderenswaardig idee.
Deze bril paste precies bij Olia, Zij had een kapotte bril bij zich. De ene ‘poot’ is er af. Ze kan de bril niet meer gebruiken. Ze is met haar moeder en een andere vrouw bij ons op de camping om een bril te zoeken, Ze zijn alle drie gesluierd. Ze is ongeveer 15/16 jaar, maar dat is moeilijk schatten bij het dragen van een nikab (sluier).  Passen van een bril is ook lastig karweitje waarbij de nikab regelmatig  afzakt, wat in gezelschap van mannen niet mag. Het toont dan delen van het gezicht. Olia lost het iedere keer charmant op.  Olia past ongeveer de halve voorraad die op tafel ligt.  Veel monturen zijn te groot, te (p)lomp. Andere te sterk of juist te zwak. Allemaal zonder resultaat. Ze kijkt enigszins beteuterd. We schatten haar gezicht en pupilafstand. Het lijkt ons een goed idee de speciale bril van Isabelle te proberen. We hebben die apart gehouden van onze inzameling om zeker te weten dat wij beslissen aan wie deze bijzondere bril wordt gegeven. Het is alsof er een wonder gebeurt. Olia krijgt de bril, zet hem op en straalt. Dan weten we genoeg.  Ook van haar mogen op verzoek een foto maken. Sjokran, sjokran (dankjewel).

In het bergdorp aan een ijskoud meer stonden we bij een hotel; Hotel Camping Lac Tislit. Het beheer werd gedaan door een oudere dame, Malika, en zij werd geholpen in de keuken door een buurvrouw.

Voor we vertrekken zal  Malika een montuur uitzoeken. Ze gebruikt als diabetica veel medicijnen en zegt dat de overheid niets doet aan de hoge prijzen.  De keukenhulp wordt erbij geroepen. Met haar bril kan ze duidelijk niet veel zien. Malika legt uit hoe ze een bril moet passen. Het is onwennig. En veel brillen die ze pakt op basis van kleur of gevoel zijn niet goed. Ze moet een + bril hebben. Die zoeken we  op in de grote partij. Op een paracetamol-doosje laten we haar het cijfer 2 zoeken. De hulp kan duidelijk alleen cijfers ‘lezen’. Na drie redelijke + monturen komt bij nummer 4 een stralende lach. Dat is dus een goed montuur.

In hetzelfde dorp M’Hamid El Ghizlane,diep in de Sahara,  hebben we een jaar daarvoor 2 jonge mannen gelukkig gemaakt met een zonnebril. Want in Marokko zijn er gezondheidsproblemen vanwege het vele gebruik van suiker en door de felle zon en zandstormen. Oogproblemen komen er veel voor. Veel mensen, ook kinderen, vragen om een bril om het licht aan hun ogen zachter te maken.
Deze foto noem ik “the Sunshine boys”. De mannen zitten iedere ochtend op het terras thee te drinken in afwachting van klanten om een tocht mee te maken of naar hun bivak te brengen,

 

De brillen komen in dozen en tassen bij ons binnen. Vele mensen sparen mee. vooral veel mensen, zoals jij en ik, die hun lades opruimen en het een goed idee vinden om de brillen te schenken voor een tweede kans. Brillen komen ook van de opticien bij ons uit het dorp, van het ziekenhuis uit Zevenaar en Nijmegen.
Ze komen uit hele land per post naar ons toe.

Een plattegrond van Marokko. Deze winter hebben we een minder lange reis gemaakt. Het weer in Marokko was slecht t.o.v. andere jaren. Sommige delen (de bergen) waren pas eind februari weer bereikbaar. In sommige delen was veel regen en wateroverlast. We zijn dit keer voornamelijk in het oosten van het land geweest tegen de Algerijnse grens en in de Sahara.

Het is mooi om de herinneringen van onze reizen levend te houden door ze te verwerken in een textiel werkstuk. Ik was dan ook erg blij en trots dat deze leporello 4 weken in het Rietveld paviljoen heeft gestaan,
De kers op de taart was bij de opening toen de moeder van D.. het boekje is komen bekijken. “Een lach en een traan, weer een stap in de verwerking van het verlies van een kind.”

Hoe gemaakt

De belangrijkste delen van de leporello bestaan uit foto’s die afgedrukt en bewerkt zijn met borduurwerk. De foto’s zijn m.b.v. Tshirt Transferpaper afgedrukt. Maar wel op die manier dat het soepel op de stof zit en geen plastic laag vormt.
Tussen de fotobladzijdes in zijn “rustige bladzijdes” met  typische Marokkaanse landschappen, ook  geborduurd, zodat de kijker meteen ziet dat het om Marokko gaat.
De ondergrond bestaat uit verschillende soorten stof: linnen, katoen, batist, stof met een relief en ze zijn allemaal op verschillende manieren met roest bewerkt.
Om te zorgen dat de leporello blijft staan is er extra stevig zuur-vrij papier gebruikt.

Waarom gekozen voor de leporello als vorm?

Het werkstuk moest nog gemaakt worden terwijl we op reis gingen naar Marokko. (december 2025).Tijdens onze reizen kan ik alleen kleinere werkstukken maken. Daarom had ik thuis een aantal roestlapjes (roest= de kleur van het landschap van Marokko) klaar gemaakt en die heb ik meegenomen. Vrouwen in Marokko verven hun woldraden ook oranje-geel met roest. Dus dat is heel passend.
Daarnaast is een boekje of een leporello een mooie vorm om verschillende verhalen bij elkaar te brengen. Iedere treffer: een bril bij een nieuwe eigenaar is een verhaal.

Over het maken van een leporello heeft in Quiltnieuws van december 2025  een uitleg gestaan, gemaakt door Paulien Slutter, dus daar wil ik naar verwijzen om te zien hoe je zo’n boekje kunt maken. (bladzijde 40-41).